Historia Pienin

pieniny czarno białe

Dla przybysza nie mniej interesująca jest historia Pienin i liczne dokumentujące ją zabytki kultury. Człowiek pojawił się tu już w czasach paleolitu – kilkanaście tysięcy lat przed naszą erą. Jedną z przedhistorycznych osad odkryto w Kątach, skąd rozpoczynamy spływ Dunajcem. Historyczne „metryki” dzisiejszych osad sięgają w wiek XIII. W tym okresie stał już na skale zamek Czorsztyn, sto lat później otoczony murami przez Kazimierza Wielkiego, a ok. 1635 r. odnowiony „kosztem niemałym” starosty Baranowskiego. W początku XIV w. po przeciwległej stronie przełomowej doliny Dunajca powstał gotycki zamek Niedzicki, ok. 1600 r. przekształcony w rezydencję renesansową. Tajemnicą osnute są początki i losy ukrytego w sercu Pienin zamku Pienińskiego. Historyczne przekazy mówią, że już w w. XIII był on schronieniem dla dworu książęcego przed Tatarami. Po słowackiej stronie średniowiecze pozostawiło inny cenny zabytek: częściowo gotycki kompleks Czerwonego Klasztoru.

W wiekach XIV—XVI napłynęli w okolice Pienin wędrowni pasterze wołoscy, a wraz z nimi ruskie plemiona Łemków, które zasiedliły dolinę Grajcarka aż po Szczawnicę i zamieszkiwały tam do lat 1946—47. Kilka wiosek łemkowskich istnieje dziś po słowackiej stronie Małych Pienin. Przetrwały do dziś pamiątkami z w. XV—XVII są w okolicy Pienin kościoły i kościół m. in. w Krościenku, Grywałdzie i Dębnie. Ten ostatni, pozostający pod opieką UNESCO, należy do najcenniejszych zabytków budownictwa ludowego w Europie.

Ruch wczasowy i turystyczny datuje się w Pieninach od początku XIX wieku. Do jego rozwoju przyczyniła się Szczawnica, która w owym czasie zaczęła robić karierę „perły polskich uzdrowisk”. Jej to goście odkryli uroki Pienin. Już w r. 1831 ukazał się drukiem przewodnik dla kuracjuszy, ok. 1840 r. urządzono wycieczki do Czorsztyna, na Trzy Korony i do Wąwozu Homole, spływano też na łodziach przez Przełom Pieniński, co z czasem stało się główną atrakcją turystyczną tego regionu. Z wędrowcami przyszli poeci i malarze, a tekże rzesze naukowców, zwłaszcza botaników i geologów, wśród których nie brak nazwisk o europejskim blasku. Zainteresowano się arcyciekawym ludem pienińskim, przez warunki historyczne podzielonym na kilka grup o odrębnej kulturze. Barwne stroje górali pienińskich i ich gontem kryte chaty są nieodłącznie związane z krajobrazem podnóży Pienin.

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *